ಅಪರಾಧ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ “ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ

“ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಕಷ್ಟ?

ಒಬ್ಬ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ತಮ್ಮ ಶಿಫ್ಟ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಏಕೈಕ ಬಿಡುವಿನ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲೇ ಮನೆ ಬದಲಿಸಲು ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತರು ನೆರವು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಸಂಬಂಧಿ ನಿಮಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಉಪಕಾರ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯೋಚಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುವ ಮೊದಲೇ “ಆಯ್ತು, ಪರವಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ನೀವು ಹೇಳಿಬಿಡುತ್ತೀರಿ, ನಂತರ ಇಡೀ ವಾರ ಹೊರೆ ಹೊತ್ತಂತೆ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳಗೇ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಕಳೆಯುತ್ತೀರಿ.

ಅನೇಕರಿಗೆ “ಇಲ್ಲ” ಹೇಳಲು ಅತಿ ಕಷ್ಟದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅದು ಅಸಭ್ಯ, ಸ್ವಾರ್ಥ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಯ ಎನಿಸಬಹುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಇತರರನ್ನು ಮೊದಲು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಜನರು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೀವು ಚಿಂತಿಸಿದರೆ. ಹೀಗಾಗಿ “ಹೌದು” ತಾನಾಗಿಯೇ ಬಾಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಲೆ ನಂತರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ದಣಿವು, ಅಸಮಾಧಾನ, ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜನರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ.

ದೃಢವಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು?

ನೀವು ಕೊಡಲು ಬಯಸದ ಏನನ್ನಾದರೂ ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದಾಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ರೀತಿಗಳಿವೆ.

• ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ: ನೀವು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. “ಸರಿ, ಆಯ್ತು.” ಆ ಕ್ಷಣದ ಸಂಘರ್ಷ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ: ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ತುಳಿದು ನಿಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ. “ತಮಾಷೆ ಮಾಡ್ತಿದ್ದೀರಾ? ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಳಲ್ಲ.” “ಇಲ್ಲ” ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಸಂಬಂಧದ ಬೆಲೆ ತೆತ್ತು.
• ದೃಢ: ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಲೇ, ನೀವು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಏನು ಬೇಕು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೀರಿ. “ನೀವು ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ನಾನು ಶಿಫ್ಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.”

ದೃಢತೆ ಎಂದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ದಾರಿಯೇ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದಲ್ಲ. ನೀವು ಎಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು, ಆಗ ನೀವಿಬ್ಬರೂ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ “ಹೌದು” ವಿನ ಬದಲು ನಿಜವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.

ಅಪರಾಧ ಭಾವ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?

ಅಪರಾಧ ಭಾವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದರಿಂದಲ್ಲ, “ಇಲ್ಲ” ಎಂದರೆ ಅದರ ಅರ್ಥ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಲೋಚನೆಯ ಬಲೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಮನಸ್ಸು ಓದುವುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: “ನಾನು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಎಂದು ಅವಳು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾಳೆ.” “ಅವನಿಗೆ ವಿಪರೀತ ಕೋಪ ಬರುತ್ತದೆ.” ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನರು ನಾವು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದಾಗ, ಅದೂ ನಿಮಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

“ಬೇಕು” ವಾಕ್ಯಗಳು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಾಗವೇ ಬಿಡದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತವೆ: “ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದಾಗ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ನೆರವಾಗಬೇಕು.” “ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರು ಎಂದಿಗೂ ‘ಇಲ್ಲ’ ಎನ್ನಬಾರದು.” ಇಂಥ ನಿಯಮಗಳು ದಯೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮುರಿಯಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ನೀವು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ “ಹೌದು” ಎನ್ನುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತೀರಿ.

ದ್ವಿಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದು ನೆರವಾಗಬಹುದು: ಒಬ್ಬ ಸ್ನೇಹಿತರು ದಣಿದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಸ್ವಾರ್ಥಿ ಎಂದು ನೀವು ಯೋಚಿಸುತ್ತೀರಾ? ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನ್ಯಾಯಯುತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಿಮಾನದಂಡ ಅಭ್ಯಾಸ ಆ ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯಯುತ ನೋಟವನ್ನು ನಿಮಗೇ ಅನ್ವಯಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಯೆಯಿಂದ “ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ಹೇಗೆ?

ಸ್ಪಷ್ಟ, ದಯೆಯ “ಇಲ್ಲ” ಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ:

1. ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ. “ಶನಿವಾರ ನಿಮಗೆ ಜನ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತು.”
2. ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕೊಡಿ. “ಈ ಬಾರಿ ನನಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.”
3. ಬಯಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ, ಏನನ್ನಾದರೂ ನೀಡಿ. “ನೆರವಾಗುವುದಾದರೆ, ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎರಡು ಗಂಟೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ.”

ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ಇದನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ:

• ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಡಿ. ನೀವು ಉದ್ದದ ವಿವರಣೆ ಕೊಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ, ವಾದಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
• “ನಾನು” ಬಳಸಿ. “ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳುತ್ತೀರಿ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ಈ ವಾರ ನಾನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೆಲಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ.
• ಅತಿಯಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಬೇಡಿ. ಒಂದು “ಕ್ಷಮಿಸಿ” ಸೌಜನ್ಯ. ಐದು ಹೇಳಿದರೆ ನೀವೇನೋ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬಂತೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. “ನೋಡಿ ನಾಳೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ” ಎಂದರೆ, ತಾನಾಗಿಯೇ “ಹೌದು” ಎನ್ನುವ ಬದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಿಮಗೆ ಜಾಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?

ಒಂದು ಕಲ್ಪಿತ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಜೆಗಳಲ್ಲಿ ತಡವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಒಂದು ಹೊಸ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

• ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು: “ಆಯ್ತು, ಹೇಗೋ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.”
• “ಇಲ್ಲ” ಎಂದರೆ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಭಯ: “ನನಗೆ ಬದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.”
• ನಾನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದಿರುವುದು: “ಇದರಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ನನಗೆ ಇಷ್ಟ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ವರದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾತ್ರಿ ತಡವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಯಾವ ವರದಿಗಳು ಕಾಯಬಹುದು?”

ಆ ಸಂದೇಶ ದೃಢವಾಗಿದೆ. ಅದು ನೇರವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಯಾರನ್ನೂ ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಕೊಡು-ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ಅಭ್ಯಾಸ ಇಂಥ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳುವ ಅಥವಾ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೊದಲು ಯೋಜಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ: ನೀವು ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಬೇಕೆಂದಿದ್ದೀರಿ, ನಿಮಗೆ ಹೇಗನಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಮಗೆ ಏನು ಬೇಕು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕೋರಿಕೆ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ “ನಾನು” ಎಂದು ಶುರುಮಾಡಿ ಜೋಡಿಸಿ.

ಅವರು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ?

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. “ಹೌದು” ಕೇಳಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾದ ಕೆಲವರು, ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಬಾರಿ “ಇಲ್ಲ” ಕೇಳಿದಾಗ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ:

• ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನೇ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ. “ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಶನಿವಾರ ನನಗೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.” ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಹೊಸ ವಾದ ಹುಡುಕಬೇಕಿಲ್ಲ.
• ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಅವರ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ. “ಇದರಿಂದ ನೀವು ಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.”
• ಅಹಿತ ಎಂದರೆ ಹಾನಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನೆನಪಿಡಿ. ಕೆಲವು ನಿಮಿಷ ಮುಜುಗರವೆನಿಸುವುದು “ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಗ. ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಗ ಮಾಸುತ್ತದೆ.

ಸಮಂಜಸವಾದ “ಇಲ್ಲ” ಕ್ಕೆ ಯಾರಾದರೂ ಬೆದರಿಕೆ, ಅವಮಾನ ಅಥವಾ ಹೆದರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರೆ, ಅದು ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಸಂವಹನದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವು ನಂಬುವ ಯಾರೊಂದಿಗಾದರೂ ಮಾತನಾಡಿ, ಅಥವಾ “ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಿರಿ” ನೋಡಿ.

ಇದರಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ಪಳಗಬಹುದು?

ಯಾವುದೇ ಕೌಶಲದಂತೆ, ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದೃಢವಾಗಿರುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಹತ್ವದ ಕಡೆಯಿಂದ ಶುರುಮಾಡಿ: ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಆರ್ಡರ್ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಮಾಣಿಗೆ ಹೇಳುವುದು, ಬೇರೆ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಲು ಇಷ್ಟ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, ನಿಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ, ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೀವು ಊಹಿಸಿದ್ದಿರಿ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ. ಆ ಅಂತರ ತಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ, ನೀವು ಹೇಳುವ “ಹೌದು” ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ನಿಜವಾದದ್ದು ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ.

ಯಾರ ಜೊತೆಯಾದರೂ ಯಾವಾಗ ಮಾತನಾಡಬೇಕು?

ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ “ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವುದು ನಿಮಗೆ ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪರಾಧ ಭಾವ ನಿರಂತರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ನಿಮಗೆ ಮನಸ್ಸು ಭಾರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ವೈದ್ಯರ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡಿ. ನೀವು ಈಗ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ತುರ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.