กับดักความคิด
คิดแบบขาวหรือดำ: คืออะไร พร้อมตัวอย่างในชีวิตประจำวัน
- คิดแบบขาวหรือดำ
- เห็นแค่สองทาง ไม่มีอะไรอยู่ตรงกลาง
กับดักนี้เปลี่ยนผลลัพธ์ที่มีทั้งดีและไม่ดีให้กลายเป็นคำตัดสิน ข้อบกพร่องเพียงจุดเดียวลบล้างทุกอย่างที่ไปได้ดี ทั้งวัน ทั้งชิ้นงาน หรือทั้งความสัมพันธ์จึงถูกจับใส่กล่อง “ล้มเหลว” ผลลัพธ์จริงส่วนใหญ่อยู่ตรงไหนสักแห่งบนเส้นระดับ และกับดักนี้ซ่อนเส้นนั้นไว้
ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน
- ที่ทำงาน
“ฉันพลาดตัวเลขไปตัวเดียวในรายงาน รายงานทั้งฉบับเลยใช้ไม่ได้”
- ที่บ้าน
“ฉันเผลอกินชานมไข่มุกไปแก้วหนึ่ง สัปดาห์ที่ตั้งใจดูแลสุขภาพพังหมดแล้ว”
- เกี่ยวกับตัวเอง
“ถ้าฉันใจเย็นไม่ได้ตลอดเวลา แปลว่าฉันรับมืออะไรไม่ได้เลย”
คำถามสำหรับตรวจสอบความคิด
มาจากคำถามแบบโสเครตีสใน ThinkGO เลือกมาสักหนึ่งหรือสองข้อ ไม่ต้องตอบทุกข้อ
- อะไรบ่งบอกว่าความคิดนี้จริง? อะไรบ่งบอกว่าไม่จริง?
- มีมุมมองอื่นต่อสิ่งที่เกิดขึ้นไหม?
- ถ้าเพื่อนมีความคิดแบบนี้ คุณจะบอกเขาว่าอย่างไร?
ทางเลือกที่เป็นธรรมกว่า
กับดัก
“ฉันพลาดตัวเลขไปตัวเดียว รายงานทั้งฉบับเลยใช้ไม่ได้”
ความคิดที่เป็นธรรมกว่า
“รายงานมีจุดผิดอยู่จุดเดียวที่ฉันแก้ได้ ส่วนที่เหลือยังใช้งานได้ตามที่ควร”
แบบฝึกหัดที่ช่วยได้
กับดักความคิดที่เกี่ยวข้อง
แหล่งข้อมูล
- Beck, A. T. (1976). Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. International Universities Press.
- Burns, D. D. (1980). Feeling Good: The New Mood Therapy. William Morrow.
อ่านเพิ่มเติม คำอธิบาย ตัวอย่าง และคำถามในหน้านี้เป็นถ้อยคำของเราเอง