Düşünce tuzakları: 13 yaygın kalıp, sade bir dille
Bilişsel çarpıtmalar da denen düşünce tuzakları, herkesin zaman zaman düştüğü düşünce kalıplarıdır; kaygılı ya da zor günlerde daha sık görülürler. Birini fark etmek, daha adil bir düşünceye doğru atılan ilk adımdır.
- Ya hep ya hiçArada hiçbir şey olmadan yalnızca iki seçenek görmek.“Mükemmel değilse başarısızlıktır.”
- Aşırı genellemeTek bir olay “her zaman” ya da “hiçbir zaman” hâline gelir.“Her şeyi hep berbat ediyorum.”
- Zihinsel filtreYalnızca olumsuz ayrıntı önemlidir; geri kalanı silinip gider.Tek bir zor sorudan sonra: “Sunum kötü geçti.”
- Olumluyu yok saymaGüzel şeyler oluyor ama “sayılmıyor”.“Sadece kibarlık ediyorlar.”
- Zihin okumaBaşkalarının ne düşündüğünü bildiğini varsaymak.“Benim sıkıcı olduğumu düşünüyor.”
- FalcılıkKötü bir sonucu daha olmadan gerçekmiş gibi görmek.“Mülakatı geçemeyeceğim.”
- FelaketleştirmeDoğrudan en kötü ihtimale atlamak.“Geç kalırsam kovulurum.”
- KüçümsemeKendi güçlü yanlarını ve çabalarını küçültmek.“Bunu herkes yapabilirdi.”
- Duygusal çıkarım“Böyle hissediyorum, o hâlde doğru olmalı.”“Kendimi aptal hissediyorum, demek ki aptalım.”
- “-meli, -malı” ifadeleriSenin ya da başkalarının nasıl olması gerektiğine dair katı kurallar.“Asla hata yapmamalıyım.”
- EtiketlemeYapılan tek bir şey yerine kişinin tamamına yapıştırılan bir etiket.“Ben bir ezigim.”
- KişiselleştirmeKontrolün dışındaki şeyler için suçu üstlenmek.“Parti benim yüzümden sıkıcıydı.”
- SuçlamaNasıl hissettiğin için başkalarını tamamen sorumlu tutmak.“Günümü mahvetti.”
Birini mi fark ettin? Düşünceyi sına.
Tuzağa bir ad koymak bir başlangıç. Bu egzersizler düşünceye yeniden bakmana ve onu daha adil sözcüklerle ifade etmene yardım eder.