Bẫy suy nghĩ: 13 khuôn mẫu thường gặp, nói đơn giản
Bẫy suy nghĩ, còn gọi là méo mó nhận thức, là những kiểu suy nghĩ ai cũng có lúc rơi vào, nhất là vào những ngày lo âu hay nặng nề. Nhận ra một cái bẫy là bước đầu để đi đến một suy nghĩ công bằng hơn.
- Suy nghĩ trắng đenChỉ thấy hai lựa chọn, không có gì ở giữa.“Nếu không hoàn hảo thì là thất bại.”
- Khái quát hóa quá mứcMột sự việc biến thành “luôn luôn” hoặc “không bao giờ”.“Tôi lúc nào cũng làm hỏng mọi việc.”
- Bộ lọc tinh thầnChỉ chi tiết tiêu cực được tính; phần còn lại mờ đi.“Buổi thuyết trình thật tệ”, chỉ sau một câu hỏi khó xử.
- Gạt bỏ điều tích cựcĐiều tốt có xảy ra, nhưng “không tính”.“Họ chỉ đang tỏ ra tử tế thôi.”
- Đọc ý nghĩCho rằng mình biết người khác nghĩ gì.“Cô ấy nghĩ tôi nhàm chán.”
- Tiên đoánCoi một kết cục xấu là sự thật trước khi nó xảy ra.“Tôi sẽ trượt buổi phỏng vấn.”
- Thảm họa hóaNghĩ ngay đến tình huống tệ nhất.“Nếu đi muộn, tôi sẽ bị đuổi việc.”
- Hạ thấpThu nhỏ điểm mạnh và nỗ lực của chính mình.“Ai mà chẳng làm được việc đó.”
- Suy luận cảm xúc“Tôi cảm thấy vậy, nên chắc chắn là thật.”“Tôi thấy mình ngốc, nên tôi ngốc thật.”
- Câu “phải”Những quy tắc cứng nhắc về việc bạn hay người khác phải như thế nào.“Tôi không bao giờ được phạm sai lầm.”
- Dán nhãnGắn một cái nhãn cho cả con người thay vì cho một việc họ đã làm.“Tôi là kẻ thất bại.”
- Cá nhân hóaNhận lỗi về những điều nằm ngoài tầm kiểm soát của bạn.“Buổi tiệc chán là tại tôi.”
- Đổ lỗiCoi người khác phải chịu hoàn toàn trách nhiệm cho cảm xúc của bạn.“Anh ấy làm hỏng cả ngày của tôi.”
Nhận ra một cái bẫy? Hãy xem lại suy nghĩ đó.
Gọi tên cái bẫy là một khởi đầu. Các bài tập này giúp bạn nhìn lại suy nghĩ đó và nói nó ra bằng những lời công bằng hơn.