Denkvalkuilen: 13 veelvoorkomende patronen, in gewone woorden
Denkvalkuilen, ook wel cognitieve vervormingen genoemd, zijn denkpatronen waar iedereen weleens in trapt, vaker op angstige of sombere dagen. Er een herkennen is een eerste stap naar een eerlijkere gedachte.
- Zwart-witdenkenMaar twee mogelijkheden zien, zonder iets ertussenin.“Als het niet perfect is, is het mislukt.”
- OvergeneraliserenEén gebeurtenis wordt “altijd” of “nooit”.“Ik verpest altijd alles.”
- Mentaal filterAlleen het negatieve detail telt; de rest verdwijnt naar de achtergrond.“De presentatie ging slecht”, na één lastige vraag.
- Het positieve wegredenerenEr gebeuren goede dingen, maar die “tellen niet”.“Ze doen gewoon aardig.”
- GedachtelezenDenken dat je weet wat anderen denken.“Ze vindt me saai.”
- Toekomst voorspellenEen slechte afloop als feit zien voordat het gebeurt.“Ik ga het sollicitatiegesprek verknallen.”
- CatastroferenMeteen van het ergste uitgaan.“Als ik te laat kom, word ik ontslagen.”
- BagatelliserenJe eigen sterke punten en inzet kleiner maken.“Dat had iedereen gekund.”
- Emotioneel redeneren“Ik voel het, dus het moet waar zijn.”“Ik voel me dom, dus ik ben dom.”
- Moeten-denkenStrikte regels over hoe jij of anderen moeten zijn.“Ik mag nooit fouten maken.”
- Etiketten plakkenEen etiket voor de hele persoon in plaats van voor één ding dat iemand deed.“Ik ben een mislukkeling.”
- PersonaliserenDe schuld op je nemen voor dingen waar je geen invloed op hebt.“Het feestje was saai door mij.”
- Anderen de schuld gevenAnderen volledig verantwoordelijk houden voor hoe jij je voelt.“Hij heeft mijn dag verpest.”
Een valkuil herkend? Bekijk de gedachte nog eens.
De valkuil benoemen is een begin. Met deze oefeningen kijk je opnieuw naar de gedachte en zet je die in eerlijkere woorden.